Sigortasız çalışma iddiasında iş ilişkisi ve fiili çalışma birlikte kanıtlanır. Yazılı sözleşme bulunmaması tek başına dava açılmasını engellemez; fakat somut delil planı gerekir.
İşveren bildirimi yapmadıysa
İşyerinin tam unvanı, faal olduğu dönem, sigorta sicili ve gerçek işletmecisi araştırılır. Bordrolu çalışanlar, komşu işyerleri ve işin yürütümüne ilişkin kayıtlar önem taşıyabilir. SGK’ya bildirilmiş tek bir belge bile süre incelemesini etkileyebilir.
Günleri nasıl somutlaştırırsınız?
Başlangıç ve bitişi yalnız yıl olarak bırakmak yerine bilinen ay/günleri, çalışma düzenini ve kesintileri sıralayın. Tatil, başka işyerinde çalışma ve askerlik gibi ara dönemler de açıklansın. Gerçekte çalışılmayan dönemleri talebe eklemek delil güvenilirliğini zedeler.
Çalışma ilişkisi nasıl somutlaştırılır?
İşyerinde bulunmak her durumda hizmet akdiyle çalışma anlamına gelmeyebilir. Yapılan iş, işverene bağlılık, ücret, çalışma düzeni ve devamlılık gibi olgular birlikte değerlendirilir. İşyerinin müşterisi, ziyaretçisi veya aile yakını olmakla sigortalı çalışma iddiası aynı değildir. Mesajlarda görev verilmesi, vardiya çizelgesi, düzenli ödeme ve birlikte çalışanların bilgisi bu ilişkinin açıklanmasına yardımcı olabilir. Delilleri yalnız sayıca çoğaltmak yerine hangi dönemde hangi çalışmayı gösterdiğini belirtin. Başlangıç ve bitişin belirsiz bırakılması gün hesabını güçleştirir.
Hizmet tespiti bakımından hukuki çerçeve
Hizmet tespiti, fiilen yapılan ancak SGK’ya hiç ya da gereği gibi bildirilmeyen çalışmanın yargı kararıyla belirlenmesini sağlar. Ücret alacağı davasından farklıdır. Çalışmanın hangi işveren yanında, hangi tarihlerde ve hangi nitelikte geçtiği somutlaştırılır.
Nasıl ilerleyebilirsiniz?
- İşyerini, gerçek işvereni, çalışma başlangıç ve bitişini belirleyin.
- Aynı dönemde çalışan tanıkları ve yazılı/dijital delilleri kaydedin.
- Hak düşürücü sürenin başlayıp başlamadığını, bildirim veya Kurum tespiti gibi istisnaları dosyaya göre inceleyin.
- İş mahkemesindeki talebi çalışma dönemi ve hizmet günleri yönünden kurun; SGK’nın davadaki kanuni konumunu gözetin.
Görüşmeye hazırlık: gerekli kayıtlar
- İşyeri sicili, unvan ve adres bilgisi
- Bordro, banka hareketi, puantaj ve giriş kayıtları
- Aynı dönemi bilen çalışma arkadaşlarının bilgisi
- E-posta, görev yazısı, sevk/teslim belgeleri ve SGK kayıtları
Belgelerin okunaklı ve tarihleri görünür nüshalarını hazırlayın. SGK’ya daha önce başvurduysanız talebinizin metnini, eklerini ve cevabını birlikte değerlendirin. e-Devlet şifrenizi paylaşmadan hizmet kayıtlarınız üzerinden inceleme yapılabilir.
Sık karıştırılan nokta
Kural olarak hizmetin geçtiği yılın sonundan itibaren beş yıllık hak düşürücü süre gündeme gelir. Ancak her dosyaya “beş yıl geçti, hak bitti” denemez; Kuruma bildirim ve tespit içeren kayıtlar istisna değerlendirmesini değiştirebilir.
Konunun diğer yönlerini Hizmet Tespit Davası içinde, sayısal ön değerlendirmesini Emeklilik Yol Haritası aracında inceleyebilirsiniz. Başvuru veya ret kararı varsa SGK itiraz ve dava yolları da birlikte değerlendirilmelidir.
Hukuki dayanak ve resmî kaynaklar
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ↗506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu — geçiş hükümleri ↗7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu — başvuru ve görev ↗İçerik gözden geçirme tarihi: 6 Eylül 2026. Kişisel hak ve tutarlar, işlem tarihindeki mevzuat ve SGK kayıtlarıyla ayrıca doğrulanmalıdır.