Kayıt dışı çalışma, fiili iş ilişkisinin sosyal sigortaya gereği gibi yansıtılmamasıdır. İşçinin sigortasız çalışmayı kabul etmiş olması sosyal güvenlik hakkını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Hangi ilişki ispatlanır?
Hangi işverenin emir ve yönetimi altında, hangi günlerde ve hangi işte çalışıldığı araştırılır. İşyerine ara sıra yardım etmek ile hizmet akdiyle düzenli çalışma farklı olabilir. Tanıkların dönemi ve iş düzenini doğrudan bilmesi önemlidir.
Emeklilikle bağlantı
Çalışmanın tespiti geçmişe gün ekleyebilir ve ilk uzun vadeli başlangıcı etkileyebilir. Ancak mahkeme kararı sonrası kayıtların işlenmesi ve aylık koşullarının yeniden hesaplanması gerekir. Hizmet tespiti kazanıldığında her durumda aynı gün emekli olunacağı söylenemez.
İşyeri kapanmışsa kayıt araştırması
İşyerinin kapanması gerçek eski çalışmanın araştırılmasını otomatik olarak imkânsız hale getirmez. İşverenin kimliği, işyerinin faaliyette bulunduğu adres, çalışma dönemi ve olası kayıtların nerede olduğu belirlenir. Ticaret, vergi, bordro ve benzeri kayıtlar uyuşmazlığa göre önem taşıyabilir. Birlikte çalışan kişilerin aynı döneme ilişkin bilgisi ayrıştırılmalıdır. Bununla birlikte geçen süreler ve hizmet tespitindeki hak düşürücü süre hükümleri ayrıca değerlendirilir. Eski çalışma iddiası için yalnız sosyal medya bağlantısı veya genel işyeri tanışıklığı yeterli kabul edilmemelidir.
Prim ve eksik gün bakımından hukuki çerçeve
Hizmet dökümündeki eksiklik bazen hiç çalışılmamış bir dönemi, bazen bildirilmeyen gerçek bir çalışmayı, bazen de kaydı başka statüde bulunan günleri ifade eder. Her eksik günün çözümü para yatırmak değildir. Önce eksikliğin kaynağı belirlenir.
Nasıl ilerleyebilirsiniz?
- Çalıştığınız ayları hizmet dökümündeki gün ve kazançlarla karşılaştırın.
- Hiç çalışılmayan süre ile çalışıldığı halde bildirilmeyen süreyi ayırın.
- Borçlanılabilir bir olay veya durdurulmuş 4B kaydı olup olmadığını kontrol edin.
- Gerçek çalışma eksikse işveren düzeltmesi, SGK incelemesi veya hizmet tespiti yolunu değerlendirin.
Görüşmeye hazırlık: gerekli kayıtlar
- Aylık hizmet ve kazanç dökümü
- Banka maaş kayıtları ve ücret bordroları
- İşe giriş/çıkış belgeleri ve çalışma yazışmaları
- Eksik gün neden kodu ve varsa izin/rapor kayıtları
Belgelerin okunaklı ve tarihleri görünür nüshalarını hazırlayın. SGK’ya daha önce başvurduysanız talebinizin metnini, eklerini ve cevabını birlikte değerlendirin. e-Devlet şifrenizi paylaşmadan hizmet kayıtlarınız üzerinden inceleme yapılabilir.
Sık karıştırılan nokta
Geçmişte sigortasız ve çalışmadan geçirilen her dönemi topluca satın alma şeklinde genel bir hak yoktur. İsteğe bağlı sigorta da kural olarak geçmiş boşlukları doldurmaz.
Konunun diğer yönlerini Prim ve Eksik Gün Merkezi içinde, sayısal ön değerlendirmesini Eksik Prim Hesaplama aracında inceleyebilirsiniz. Başvuru veya ret kararı varsa SGK itiraz ve dava yolları da birlikte değerlendirilmelidir.
Hukuki dayanak ve resmî kaynaklar
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ↗506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu — geçiş hükümleri ↗7566 sayılı Kanun — 2026 prim ve borçlanma değişiklikleri ↗İçerik gözden geçirme tarihi: 6 Eylül 2026. Kişisel hak ve tutarlar, işlem tarihindeki mevzuat ve SGK kayıtlarıyla ayrıca doğrulanmalıdır.